کمیسیون ماده ۹۹ قانونی ، مرجع رسیدگی به ساخت و سازهای غیرمجاز
کمیسیون ماده ۹۹ بر اساس تبصره ۲ ذیل بند ۳ ماده ۹۹ قانون شهرداریها تشکیل میشود.
این کمیسیون، در استانداریها تشکیل شده و هدف از تشکیل آن رسیدگی به تخلفات ساختمانی در اراضی و املاک خارج از حریم رسمی شهرها و در محدوده روستا ها می باشد.
قانونگذار این کمیسیون را ایجاد کرده تا ساختوساز بیرویه، تغییر کاربری اراضی کشاورزی و تجاوز به ضوابط را کنترل و سامان دهد
حوزه صلاحیت :
کمیسیون ماده ۹۹ فقط صلاحیت رسیدگی به تخلفات خارج از حریم مصوب شهرها (از جمله حومه و مناطق روستایی) را دارد، نه داخل محدوده شهری.
توجه: این کمیسیون با کمیسیون ماده ۱۰۰ (رسیدگی به تخلفات داخل شهرها) متفاوت است و اشتباه گرفتن آنها میتواند منجر به طرح اشتباه پرونده در مرجع نامربوط شود.
ترکیب و اعضای کمیسیون :
کمیسیون ماده 99 یک نهاد پر اهمیت در خصوص نظارت بر ساخت و سازهای خارج از شهرها می باشد. هدف عمده تشکیل این کمیسیون، حفظ نظم و تعادل شهری و روستایی و جلوگیری و ممانعت از توسعه غیرمجاز و غیر قانونی، در حریم شهرها و همچنین خارج از محدوده قانونی شهرها است.
اعضای کمیسیون ماده 99 شهرداری عبارتند از :
1- نماینده وزارت کشور
2- نماینده وزارت راه و شهرسازی
3- نماینده قوه قضاییه
وظایف و اختیارات کمیسیون
1) تشخیص و رسیدگی به تخلف
کمیسیون پروندههایی را بررسی میکند که در آنها:
ساختوساز بدون پروانه قانونی انجام شده باشد،
تخلف از ضوابط فنی یا کاربری رخ داده باشد،
تغییر کاربری غیرمجاز اراضی کشاورزی انجام شده باشد.
2) صدور دستور توقف عملیات
پس از گزارش تخلف، اولین اقدام، صدور دستور توقف فوری عملیات ساختمانی است تا از گسترش تخلف جلوگیری شود.
3) رأی دادن به تخریب یا جریمه
پس از بررسی پرونده، کمیسیون باید یکی از دو رأی را صادر کند:
تخریب (قلع بنا): اگر بنا مغایرت اساسی با اصول شهرسازی، فنی یا کاربری دارد
جریمه مالی: اگر بنا غیرمجاز است اما تخریب آن ضروری نباشد؛ در این صورت جریمه بین ۵۰٪ تا ۷۰٪ ارزش روز اعیانی تکمیل شده بنا تعیین میشود (یعنی ارزش واقعی ساختوساز انجامشده است).
نکته: مقدار دقیق جریمه بر اساس ارزش روز و با توجه به نوع ساخت و کاربری تعیین میشود.
روند رسیدگی – گام به گام
کشف و گزارش تخلف
تخلف میتواند از طرف دهیار، بخشدار، فرماندار، بازرسان کشاورزی یا گزارش مردمی اعلام شود.- دستور توقف عملیات
پس از گزارش، ساختوساز متوقف میشود تا بررسی نهایی انجام گیرد. - تشکیل پرونده و استعلامات
پرونده با کروکی، عکسها، گزارش کارشناسی و استعلام ادارات مرتبط تکمیل میشود. - ابلاغ به مالک و فرصت دفاع
مالک بهصورت رسمی مطلع میشود و معمولاً ۱۰ روز فرصت دارد دفاعیات کتبی خود را ارائه کند. - بررسی نهایی و رأیگیری
اعضای کمیسیون پرونده را بررسی و رأی قطعی (تخریب یا جریمه) صادر میکنند. - ابلاغ رأی و اجرا
رأی نهایی ابلاغ شده و باید اجرا شود: در صورت جریمه، مالک مهلت پرداخت میگیرد؛ در صورت تخریب، باید شخصاً بنا را برچید یا اجرا به نیابت از دولت انجام خواهد شد.
وضعیت رأی و امکان اعتراض
آرا کمیسیون ماده ۹۹ قطعی و لازم الاجرا هستند و مالک باید آنها را اجرا کند.
در خصوص مهلت اعتراض به رای صادره، افراد مقیم ایران میتوانند ظرف سه ماه از تاریخ ابلاغ رای نسبت به ثبت اعتراض خود در دیوان عدالت اداری اقدام نمایند. مهلت اعتراض برای اشخاص مقیم خارج از ایران، ظرف شش ماه از تاریخ ابلاغ رای میباشد.
جمعبندی :
📍 کمیسیون ماده ۹۹ مرجع رسمی قانونی برای کنترل و رسیدگی به ساختوسازهای غیرمجاز در اراضی خارج از حریم شهرها است.
📍 وظایف آن شامل توقف ساختوسازهای غیرقانونی، بررسی تخلفات، صدور رأی تخریب یا جریمه و ابلاغ این رأی به مالک است.
📍 آرای صادره اجرایی و لازمالاجرا هستند و تنها از طریق دیوان عدالت اداری قابل اعتراضاند.